Fundacja rodzinna nie jest rozwiązaniem dla każdego – i właśnie dlatego przed podjęciem decyzji o jej założeniu warto przejść przez systematyczną analizę własnej sytuacji majątkowej, rodzinnej i biznesowej. Pytanie nie brzmi tylko „czy mogę założyć fundację rodzinną” – bo mogą to zrobić wszyscy spełniający warunki ustawowe – ale „czy fundacja rodzinna jest optymalnym rozwiązaniem dla moich konkretnych celów i potrzeb”.
Kto jest typowym beneficjentem fundacji rodzinnej?
Fundacja rodzinna jest narzędziem szczególnie wartościowym dla kilku profilów właścicieli majątku. Przedsiębiorca posiadający udziały lub akcje w jednej lub kilku spółkach, który planuje sukcesję i chce zapewnić ciągłość biznesu bez konieczności jego sprzedaży przy przejściu własności między pokoleniami, jest jednym z typowych przypadków, dla których fundacja rodzinna była projektowana.
Właściciel znacznego portfela nieruchomości generujących przychody z najmu może przez fundację rodzinną akumulować te dochody bez bieżącego opodatkowania i reinwestować je w kolejne nieruchomości lub inne aktywa. Emeryt lub osoba kończąca aktywną działalność zawodową, która chce uregulować kwestię przekazania majątku dzieciom i wnukom przy jednoczesnym zachowaniu kontroli nad tym majątkiem za swojego życia – to kolejna typowa sytuacja.
Kiedy fundacja rodzinna może nie być optymalnym wyborem?
Wsparcie przy założeniu fundacji rodzinnej obejmuje też rzetelną analizę przypadków, gdy fundacja nie jest najlepszym wyborem. Przy stosunkowo niewielkim majątku – poniżej kilkuset tysięcy złotych – koszty założenia i bieżącej obsługi fundacji mogą być nieproporcjonalne do korzyści. Fundacja rodzinna wiąże się z kosztami notarialnymi przy założeniu, kosztami rejestracji, obowiązkiem prowadzenia pełnej księgowości i sporządzania sprawozdań finansowych.
Przy planach szybkiej sprzedaży majątku lub całościowego rozdysponowania go między spadkobierców w krótkim czasie, fundacja rodzinna nie jest optymalnym narzędziem – bo jej główna wartość objawia się przy długoterminowym zarządzaniu i wielopokoleniowej sukcesji.
Jak fundacja rodzinna chroni majątek przed roszczeniami?
Ochrona majątku przed roszczeniami wierzycieli jest jedną z ważnych funkcji fundacji rodzinnej. Mienie wniesione do fundacji przez fundatora co do zasady nie jest częścią masy upadłościowej fundatora – co oznacza, że przy problemach finansowych fundatora w działalności gospodarczej, majątek fundacji jest chroniony przed egzekucją.
Ta ochrona ma jednak określone granice czasowe i przesłanki – ustawa przewiduje przepisy chroniące wierzycieli przed celowym wyprowadzaniem majątku do fundacji w celu uniknięcia spłaty długów. Wierzytelności powstałe przed wniesieniem mienia do fundacji mogą być dochodzone od fundacji przez określony czas po wniesieniu.
Jak fundacja rodzinna adresuje problem zachowku?
Zachowek – roszczenie przysługujące pominiętym w testamencie bliskim krewnym – jest jednym z najpoważniejszych ryzyk przy sukcesji majątkowej w Polsce. Fundacja rodzinna nie eliminuje zachowku, ale zmienia zasady jego obliczania i dochodzenia. Mienie wniesione do fundacji jest uwzględniane przy obliczaniu zachowku, ale możliwe jest skonstruowanie statutu fundacji w sposób uwzględniający uprawnienia zachowkowe potencjalnych uprawnionych, minimalizując ryzyko sporów.
Doświadczeni doradcy przy wsparciu przy zakładaniu fundacji rodzinnej analizują skład rodziny i strukturę majątku fundatora pod kątem ryzyka roszczeń zachowkowych i pomagają skonstruować statut minimalizujący to ryzyko. Firma Grants Capital oferuje w ramach swojej obsługi kompleksową analizę sytuacji rodzinnej i majątkowej przed przystąpieniem do procesu zakładania fundacji.
